E-Devlet

e-devlet

Hazırlayan

Hüseyin YILDIZ

Ankara – 2008


E-DEVLET

 

Özellikle 20. yüzyılın son çeyreğinde bilgi ve iletişim teknolojilerindeki ilerlemeler sayesinde bilginin paylaşım ve dolaşım hızı tarihin hiçbir döneminde olmadığı kadar artmıştır. Sanayi toplumundan bilgi toplumuna geçildiği bu dönemde toplumların önceliğini, bilgi ve iletişim teknolojilerinden yararlanarak bilgi üretme ve işleme kapasitelerinin artırılması oluşturmuştur. Bu durum, toplumsal hayatın her alanını etkilemiş ve bu dönemde kamu yönetiminin işleyişinin de bu değişimden etkilenmesi kaçınılmaz bir sonuç olarak ortaya çıkmıştır. Bu dönemde geleneksel hizmet sunum yöntemleri çağın gereklerini karşılayamaz hale gelmiş ve daha etkin ve kaliteli hizmet almaya yönelik talepler ortaya çıkmaya başlamıştır. Devletin organizasyonel yapısında ve hizmet sunum yöntemlerinde teknolojik bir dönüşümü ifade eden bu yeni hizmet sunum modeline elektronik-devlet (e-devlet) denmektedir.[1]  Kamu hizmetlerinin yapılması ve yurttaşlara sunulması aşamasında bilgi ve iletişim teknolojilerinin yoğun olarak kullanıldığı e-devlet modeli, klasik devlet anlayışından uzaklaşmayı ve hizmet kalitesi, etkinliği ve performansı yüksek olan daha iyi bir yönetime geçmeyi hedeflemektedir.

E-devlet, aynı zamanda kamu hizmeti sunumunda bilgi ve iletişim teknolojilerinin yoğun olarak kullanımının ötesinde insan kaynaklarının, iş süreçlerinin ve hizmet kullanıcılarının (yurttaşların) potansiyellerinin maksimize edilerek değerlendirilmesini de içeren bir felsefe değişimini de ifade etmektedir. Bu değişim ile birlikte artık vatandaşların ürün veya hizmet zincirinin basit bir halkası olmaktan çıkarak yönetişim sürecinin bir ortağı haline geldiği söylenebilir.[2]

Dünya Bankasına göre e-devlet (e-government), hükümet kurumlarının bilgi teknolojilerini (geniş alan ağları, internet ve mobil iletişim gibi) kullanarak vatandaşlar, firmalar ve hükümet birimleri arasındaki ilişkileri dönüştürme becerisini ifade etmektedir. Bu teknolojilerin kullanılması ile birlikte; vatandaşlara kamu hizmetinin daha iyi sunulması, firmalar ve sanayi ile etkileşimin geliştirilmesi, vatandaşların bilgiye erişimlerinin güçlendirilmesi veya daha verimli kamu yönetiminin tesisi gibi bir dizi farklı sonuç elde edilebilir. Bunun sonucunda; daha az yolsuzluk, artan şeffaflık, daha fazla rahatlık, vergi gelirlerinde büyüme ve/veya maliyetlerde azalma şeklinde yararlar sağlanabilir.[3]

OECD, e-devleti bilgi ve iletişim teknolojilerinin ve özellikle internetin daha iyi bir devlet oluşturmak için bir araç olarak kullanılması şeklinde tanımlamaktadır. OECD ülkelerine göre “e-devlet”, “e” den daha çok “devlet” ile ilgilidir. Devletler, vatandaşların ihtiyaçlarına cevap verebilir olmak için bilgi toplumu araçlarını ve çalışma pratiklerini kabul etmektedirler. E-devletin etkisi esas olarak, daha iyi politika çıktılarının elde edilmesi, verimliliğin geliştirilmesi, ekonomi politikası hedeflerine katkıda bulunulması ve kamu reformu gündeminin geliştirilmesi yoluyla daha iyi devlete ulaşılması şeklinde tezahür edecektir.[4]

Kamu hizmet sunumunda e-devlet modeline geçilmesi ile çalışma yöntemlerinin optimize edilmesi, maliyetlerin düşürülmesi, işlemlerin hızlandırılması, hizmet kalitesinin yükseltilmesi, hata oranının en aza indirgenmesi, verimliliğin artırılması, bürokrasinin azaltılması, rüşvetin ortadan kaldırılması, kurumların iç işleyişinin iyileştirilmesi, şeffaflık anlayışının benimsenmesi, verilere/bilgilere kolay, hızlı ve rahat erişimin sağlanması, ülkenin her köşesine aynı kalitede eşzamanlı servis hizmeti verilmesi amaçlanmaktadır.[5]

Tablo – Geleneksel Devlet/ E-Devlet Karşılaştırması[6]

Geleneksel Devlet E-Devlet
Pasif Yurttaş Aktif müşteri- Yurttaş
Kağıt temelli iletişim Elektronik iletişim
Dikey/hiyerarşik yapılanma Yatay/koordineli ağ yapılanması
Yönetimin veri yüklemesi Yurttaşın veri yüklemesi
Eleman yanıtı Otomatik sesli posta, çağrı merkezi vb.
Eleman yardımı Kendi kendine yardım/uzman yardımı
Eleman temelli denetim mekanizması Otomatik veri güncellemesiyle denetim
Nakit akışı/çek Elektronik fon transferi (EFT)
Tek tip hizmet Kişiselleştirilmiş/Farklılaştırılmış hizmet
Bölümlenmiş/kesintili hizmet Bütünsel/sürekli/tek duraklı hizmet
Yüksek işlem maliyetleri Düşük işlem maliyetleri
Verimsiz büyüme Verimlilik yönetimi
Tek yönlü iletişim Etkileşim
Uyruk ilişkisi Katılım ilişkisi
Kapalı devlet Açık devlet

Daha kaliteli, daha etkin ve daha hızlı bir yönetim yapısının oluşturulmasının amaçlandığı e-devlet modelinde bilgi ve iletişim teknolojilerinin yoğun bir biçimde kullanılması geniş kesimlerin yönetime katılımını sağlayarak demokratik yönetimin oluşumuna katkıda bulunabilecektir. Kişilerin ve kurumların, sunulan hizmetlere daha hızlı ve kolay ulaşabilmeleri ve istek ve taleplerini doğrudan iletebilecek bir platforma kavuşabilmeleri sayesinde yönetim sürecinde şeffaflığın sağlanması ve etkileşim boyutunun artması beklenebilir. E-devlet uygulamalarının katılımcı demokrasiye ve şeffaf yönetime geçişi kolaylaştırması, kamu yönetiminin faaliyetlerini bir sır olmaktan çıkarması ve yürütülen politikaların sonuçlarına ilişkin bilgi edinebilme imkanı sağlaması sayesinde kamu yönetiminin hesap verebilirliğinin artacağı da söylenebilir.

 

KAYNAKÇA

[1] Muhammet Kösecik ve Naci Karkın, “Elektronik Devlet: Amaçlar, Sorunlar ve Uygulamalar,” Kamu Yönetimi, Der. Abdullah Yılmaz ve Mustafa Ökmen, Ankara: Gazi Kitabevi, Şubat 2004, s.97-99.

[2] Asım Balcı, “E-Devlet: Kamu Yönetiminde Yeni Yönetiminde Yeni Perspektifler, Fırsatlar ve Zorluklar,” Kamu Yönetiminde Çağdaş Yaklaşımlar, Ed. A. Balcı v.d., Ankara: Seçkin Yayıncılık, 2003, s.267.

[3] World Bank, <http://web.worldbank.org/WBSITE/EXTERNAL/TOPICS/EXTINFORMATIONAND COMMUNICATIONANDTECHNOLOGIES/EXTEGOVERNMENT/0,,contentMDK:20507153~menuPK:702592~pagePK:148956~piPK:216618~theSitePK:702586,00.html>, (6 Eylül 2007).

[4] OECD, <http://webdomino1.oecd.org/COMNET/PUM/egovproweb.nsf/viewHtml/index/$FILE/e_gov _project.htm>, (16 Ağustos 2007).

[5] Kemal Çelik, “E-devlet ve Yeniden Yapılanma,” Türk İdare Dergisi, , S.440, Eylül 2003, s.153.

[6] Özgür Uçkan, “E-Devlet,” E-Demokrasi ve Türkiye, İstanbul: Literatür Yayıncılık, 2003, s.47, Asım Balcı, “Kamu Yönetiminde Çağdaş Yaklaşımlar ve Kamu Hizmet Sunumuna Etkileri,” s.9-10, <http://www.canaktan.org/politika/kamuda-kalite/balci.pdf>, (27 Mart 2007).

İlk yorum yapan olun

Bir yanıt bırakın

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.